Als vrouw moet je zelfverzekerd zijn: boekpresentatie 'The Magnolia Grows at Night'

Een verslag van zr. Terry over de totstandkoming en de presentatie van dit boek:

Zoals afgesproken, ontmoette ik Fransisca Angela voor het eerst in Den Haag op de dag van de Indonesische presidentsverkiezingen in 2024. Als resident-kunstenaar van de Rijksacademie was ze in 2023 naar Amsterdam verhuisd. Als lid van de Congregatie van de Liefdezusters van de H. Carolus Borromeus (CB) woon ik sinds 2008 in Maastricht. We komen allebei uit Indonesië.

Tijdens haar eerste bezoek aan ons klooster liet Fransisca me een doorzichtige map zien, gevuld met oude blauwe enveloppen. In die blauwe enveloppen zaten brieven en ansichtkaarten die waren uitgewisseld tussen haar grootmoeder, Elizabeth Souw, en zuster Edmundis Verstappen. Ze komen uit twee verschillende werelden: haar grootmoeder, een Chinees-Indonesische vrouw geboren in Lahat, Sumatra, Indonesië, en zuster Edmundis, mijn medezuster die vanuit Nederland naar Nederlands-Indië (het huidige Indonesië) was gestuurd voor missionariswerk.

Elizabeth groeide op in een klein dorpje en haar moeder gaf haar de opdracht een dozijn eieren af te leveren bij de zusters. De volgende dag kwam zuster Edmundis naar het huis van Elizabeth en vroeg haar moeder toestemming om haar mee te nemen naar het ziekenhuis om daar te werken. Elizabeth kreeg de taak van apothekeres toebedeeld. Voor het eerst voelde ze zich zelfstandig, in staat om een inkomen te verdienen en buiten de keuken van haar huis haar eigen weg te vinden.

Op haar sterfbed neuriede Elizabeth een Nederlands liedje dat ze op school had geleerd en noemde ze Edmundis. “Jadi perempuan harus berdaya – als vrouw moet je zelfstandig zijn“. Dat zei Elizabeth altijd tegen Fransisca. Fransisca bewaarde deze brieven tien jaar lang, sinds de dood van haar grootmoeder.

Na haar aankomst in Amsterdam spoorde Fransisca het adres van de Zusters Onder de Bogen op. En uiteindelijk ontmoetten we elkaar in Den Haag op de verkiezingsdag. Daarna bezocht ze het CB-klooster in Maastricht. In onze tuin stond een grote magnoliaboom. Voor haar is die boom een getuige van het gewijde leven van de zusters en ook van de laatste generatie Nederlandse zusters. Sindsdien heeft ze ons klooster herhaaldelijk bezocht en tijd doorgebracht met de Indonesische en Nederlandse zusters. Tijdens dit proces werkte ze met mij samen om een film en een boek te maken, en vonden we vriendschap en solidariteit met elkaar als dochters die op verschillende momenten hun vaderland en moedertaal hadden verlaten. Gedurende haar tijd bij ons was Fransisca zich ervan bewust dat alles wat ze vastlegde altijd iets was dat op het punt stond te verdwijnen, de dood naderde en ten einde liep. Zowel de film als het boek hebben dezelfde titel: ‘The Magnolia Grows at Night’ (Terang Press).

In dit boek vind je verschillende fragmenten en verhalen uit deze ontmoetingen, die plaatsvonden tijdens het maken van de film. Het verleden en het heden worden met elkaar verweven, waarbij we terugdenken aan de levens die de zusters thuis achterlieten en de levens die we hier moesten opbouwen en waaraan we ons moesten aanpassen. De zusters kwamen uit verschillende eilanden en culturen en vormden een minderheid uit Indonesië en Oost-Timor. Haar film en boek werden gepresenteerd tijdens Open Studio 2025 van de Rijksakademie.

Op 25 juli 2026 organiseerden zij samen met uitgeverij Terang Press een boekpresentatie onder de titel ‘Between Pages and The Convent’s Garden’. Het is een samenwerking tussen Terang Press, Limestone Books en onze congregatie. De middag begon met een filmvertoning en een gezamenlijke lezing bij Limestone Books. Daar namen zusters Filomena en Hetty, mevrouw Mary en ik samen met Fransisca deel aan een lezing. We lazen teksten uit het boek voor, in het Bahasa Indonesia, het Engels en het Nederlands. Het programma werd vervolgd met een rondleiding door het klooster. Ik gaf een korte toelichting op de geschiedenis van de CB-congregatie; daarna stelde Fransisca de deelnemers enkele reflectievragen en gaf ze hen voldoende tijd om echt te genieten van de rust in onze tuin. Ongeveer 30 mensen namen deel aan dit programma, dat werd afgesloten met Indonesische drankjes en hapjes.